Пәні: Биохимия
Институты: Агроөнеркәсіптік
Мамандығы: Биотехнология
Оқу түрі: күндізгі
Курс І , триместр 3
Лекция
30-сағат
Практикалық сабақ - сағат
Лабораториялық сабақ 15-сағат
Студенттің өзіндік жұмысы 45-сағат
Студенттің жеке жұмысы 45-сағат
Барлығы
135-сағат
Емтихан 3
триместр
Аралық бақылаулар саны (модуль
бойынша) – 2
Барлық балы: ағымдық және
аралық бақылау – 60
Қорытынды бақылау
– 40
1.
Пәннің мақсаты,
мақсаттары және оның оқу үрдісіндегі орны
1.1.
Пәнді оқыту
мақсаты
"Биохимия" пәні
"Биотехнология" мамандығы бойынша инженер-биотехнологтарды
дайындау жүйесінде маңызды орындардың бірін алады. Жоғары
кәсіби білімді маман технологиялық үрдістердің
биохимиялық негіздерін білуі қажет, сонымен бірге, экономикалық
аспектілерді анықтап, қазіргі кездегі технологиялардың
жетістіктері мен кемшіліктерін талдай білуі керек және оларды өндіріске
енгізудің, экономиканың әсерінің
тиімділігін бағалй білуі қажет
1.2.
Пәнді оқыту
мақсаттары
"Биохимия" пәнін оқытудың
негізгі мақсаты студенттерге биохимиялық үрдістердің әдістері
мен тәсілдері, түрлерінің жиынтығы туралы білімді қабылдату
болып табылады. Студент тірі ағзаладың химиялық құрамы
менг заттар алмасуы туралы, тірі ағзаның негізін құрайтын
органикалық молекулалардың әрекеттесуі жөнінде, ақуыздар
мен нуклеин қышқылдары, ферменттер, дәрумендер, көмірсулар,
липидтер, гормондардың құрылысы, қасиеттері мен қызметтеріне
қатысты, химиялық үрдістердің биологиялық
функциялармен байланысы туралы білімдерді алуы қажет.
1.3.
Берілген пәнді оқу үшін студенттер меңгеруге тиісті ләндер
қатары
Берілген пәнді оқу кезінде студент
ферменттік катализ механизмі, фотосинтез, азотты байлау, ақуыздар мен
аминқышқылдарының алмасуы, ағзаның тіршілік жасау
барысындағы көмірсулар мен
липидтердің айналымы, ас тағамдарының химиялық құрамы
мен биологиялық маңызы турла білімдерді меңгеруі қажет.
"Биохимия" пәнін оқып білу үшін
студенттерге биоорганикалық және бейорганикалық химия пәндерінен
алған білімдер қажет.
Биохимияда алынған білім өсімдіктерінің
биотехнологиясы, цитология және гистология, физиология, молекулалық
биология, молекулалық генетика пәндерді оқып білу үшін
керек.
2. Оқу жоспарынан көшірме
|
Три- местр |
Апта саны |
Триместр бойынша сағаттарды бөлу |
Барлық сағат саны |
Қорытынды бақылау |
|||||
|
Лекц. |
Практ. сабақ |
Семинар |
СӨЖМ |
Лабор- қ сабақ |
СӨЖ |
||||
|
3 |
10 |
30 |
- |
- |
45 |
15 |
45 |
135 |
емтихан |
3. Пәннің мазмұны
|
Модуль бойынша тақырыптардың мазмұны |
Модуль бойынша бөлім, тақырыптарды сағаттарға бөлу |
Пробле-малық жағдай |
Әдебиет-тер |
Студент нені білуі тиіс |
|||
|
Лекц. |
Лаб. |
СӨЖ |
СӨЖМ |
||||
|
Модуль №1 Тірі ағзалардың химиялық құрамы.Ақуыздар,
ферменттер. |
|
|
|
|
|
|
|
|
1.Кіріспе Биохимия пәні. Биохимияның даму тарихы, мақсаты, міндеті, басқа ғылымдар-мен
байланысы. Қазіргі заманғы биохимияның жалпы жағдайлары. |
2 |
|
4 |
4 |
|
н.ә.-1-4 қ.ә.-7-9 |
Биохимия пәні. Биохимияның даму тарихын, мақсатын, міндетін, басқа ғылымдармен
байланысын. Қазіргі заманғы биохимияның жалпы жағдайларын. |
|
2.Көмірсулардың құрылымы мен қасиеттері, қызметі.
Моносахаридтер, олардың туындылары, құрылымы мен қасиеттері.
Дисахаридтер. Полисахаридтер. Көмірсулардың алмасуы. Жасушалардағы
көмірсулардың биосинтезі және ыдырауы. Глюконеогенез. Ағзадағы
көмірсулардың өзара айналымы. |
4 |
2 |
5 |
5 |
|
н.ә.-1-4 қ.ә.-7-9 |
Көмірсулардың құрылымы мен қасиеттерін, қызметін.
Моносахаридтер, олардың туындыларын, құрылымы мен қасиеттерін.
Дисахаридтер. Полисахаридтер. Көмірсулардың алмасуын. Жасушалардағы көмірсулардың биосинтезін және
ыдырауын. Глюконеогенезді. Ағзадағы көмірсулардың өзара
айналымын. |
|
3.Ақуыз молеку-ласының құрамы. Аминқышқылдары,
олардың құры-лымы. Аминқышқылдарының қасиеттері.
Қарапайым және күрделі ақуыздар. |
4 |
4 |
5 |
5 |
|
н.ә.-1-2, қ.ә.-5-8 |
Ақуыз молеку-ласының құра-мын. Аминқыш-қылдары,
олар-дың құрылымын. Аминқышқылдарының қасиетте-рін.
Қарапайым және күрделі ақуыздар. |
|
Ферменттер, олардың құры-лымы мен қа-сиеттері.
Ферменттерді топтастыру. Биотехнология өндірістерінде ферменттерді
пайдалану. |
2 |
2 |
5 |
5 |
|
н.ә.-1,4 қ.ә.-5-8 |
Ферменттер, олардың құрылымы мен қасиеттерін.
Ферменттерді топтастыруды. Биотехнология өндірістерінде ферменттерді
пайдалануды. |
|
Модуль бойынша |
12 |
8 |
19 |
19 |
|
|
|
|
Модуль №2 Нуклеин қышқылдары.
Липидтер. Дәрумендер. Гормондар. Метаболизм. 1.Нуклеин қыш- қылдары, химия-лық құрамы.
Нуклеин қыш-қылдарының қасиеттері, ерек-шеліктері, ДНҚ
молекуласының құрылысы. РНҚ-ның қасиеттері,
биологиялық қызметі. |
4 |
|
4 |
4 |
|
н.ә.-4 қ.ә.-7-9 |
Нуклейн қыш- қылдары, химия-лық құрамын.
Нуклейн қышқылдарының қасиеттерін, ерекшеліктерін, ДНҚ
молекуласының құрылысын. РНҚ-ның қасиеттерін,
биологиялық қызметін. |
|
Ақуыз биосинте-зі, негізгі кезең-дері. Ақуыз
биосинтезіндегі ДНҚ және РНҚ қызметі. Рибосома, құры-лымы, жасушада-ғы қызметі. Ақуыздық
инженерияның негізгі принциптері. |
4 |
|
4 |
4 |
|
н.ә.-1,2,4 қ.ә.-6-8 |
Ақуыз биосинте-зін, негізгі кезеңдерін. Ақуыз
биосинтезіндегі ДНҚ және РНҚ қызметін. Рибосома, құры-лымын, клеткада-ғы қызметін.
Белоктық инженерияның негізгі принциптерін. |
|
2.Липидтер. Ли-пидтердің жалпы қасиеттері. Липидтердің
биологиялық қызметі. Липидтерді топ-тастыру, аталуы. Липидтердің
алмасуы. |
2 |
2 |
4 |
4 |
|
н.ә.-4 қ.ә.-7-9 |
Липидтер. Ли-пидтердің жалпы қасиеттерін. Липидтердің
биологиялық қызметін. Липидтерді топ-тастыруды, аталуын.
Липидтердің алмасуын. |
|
. Дәрумендер. Гормондар. 1.Дәрумендер, құрылысы, қасиеттері, жасушадағы
биологиялық қызметі. Дәрумендерді топтастыру. Суда еритін дәрумендер.
Майда еритін дәрумендер. |
2 |
5 |
5 |
5 |
|
н.ә.-1-4 қ.ә.-5-8 |
Дәрумендер, құрылысын, қасиеттерін, жасушадағы
биологиялық қызметін. Дәрумендерді топтастыруды. Суда
еритін дәрумендерді. Майда еритін дәрумендерді. |
|
2.Гормондар, олардың құрылымы, қасиеттері,
организмдегі биологиялық қызметі. Гормондардың топтастыру.
Стероидтық гормондар. Инсулин, құрылымы, қасиеті.
Гормон әсерінің механизмдері. |
2 |
|
5 |
5 |
|
н.ә.-4 қ.ә.-2,3 |
Гормондар, олар-дың құрылымын, қасиеттерін,
организмдегі биологиялық қызметін. Гормондардың
топтастыруын. Стероидтық гормондарды. Инсулин, құрылымын, қасиетін.
Гормон әсерінің механизмдерін. |
|
Зат алмасу, жалпы заңды-лықтары. 1.Анаболизм мен
катаболизм, олардың өзара байланысы. Гликолиз. Үшкарбон қышқылдарының
циклі, оның биологиялық маңызы. . 2.Жасуша
биоэнергетикасы.Митохондриялар.мен хлоропласт-тар құрылымы мен қызметте-ріТыныс
алу тізбегінің ферменттік жүйесі. Жасушадағы АТФ қызметі.
Минералды заттар. Биологиялық белсенді макро- және
микроэлементтер. |
2 2 |
|
2 2 |
2 2 |
|
н.ә.-1-4 қ.ә.-7-9 |
. Анаболизм мен катаболизм, олардың өзара байланысын.
Гликолиз. Үшкарбон қышқылдарының циклін, оның
биологиялық маңызын. . 2.Жасуша
биоэнергетикасын.Митохондриялар.мен хлоро-пласттар құры-лымы мен қызметтерін.Тыныс
алу тізбегінің ферменттік жүйесін. Жасушадағы АТФ қызметін. Минералды заттарды. Биологиялық белсенді макро- және микроэлементтерді. |
|
Модуль бойынша |
18 |
7 |
26 |
26 |
|
|
|
|
Қорытынды |
30 |
15 |
45 |
45 |
|
|
|
3.1. Мәселелік
сұрақтар
№1 модуль
1.
Статистикалық және динамикалық биохимияның
айырмашылығы
2. Бейорганикалық
катализаторлар мен ферменттердің ерекшелігі.
3. Ферменттердің активтілігі
4. Топталған ферменттердің
спецификалық әсері қандай?
5. Глюкоза және глюкозидтердің
айырмашылығы
6. Спирттік ашуда газдың бөлінуі
неге байланысты?
7. Клетчатка және крахмалдың
ұқсастығы мен айырмашылығы?
8. Ағзадағы гликогеннің
маңызы?
9. Аминқышқылдары мен ақуыздардың
катаболизмі мен биосинтезі
10. ДНҚ молекуласының бірінші және екінші реттік құрылымы.
11. Нуклеотидтердің ағазадағы биологиялық қызметі.
12. Липидтерді анализдеудегі негізгі мақсат
13. Қаныққан май қышқылы мен қанықпаған
май қышқылының ерекшелігі?
1.
Аскорбин қышқылының құрылысы,
қасиеті мен қызметі
2.
В тобы дәрумендерінің ерекшеліктері.
3. Адреналин мен глюкогеннің ерекшеліктері қандай?
4.
Инсулиннің құрылымы, қасиеті, ағзадағы
қызметі.
5.
Лимон қышқылының цикліндегі сірке қышқылының маңызы.
6. Ядро және рибосома функциясы
6.
Гольджи аппараты мен митохондрия фунуциясы
7.
Биоэнергетика пәнінің мақсаттары,
міндеттері.
8.
Биогенді элементтер түсінігі.
3.2. Модуль
бойынша зертханалық жұмыстардың тақырыптық атауы
№1 модуль
9.
Ақуыздарға тән реакциялар
10.
Сүттен казеинді бөліп алу
11.
Ферменттерге жалпы реакциясы
12.
Полисахаридтерге тән реакциялар
№2 модуль
13.
Липидтер. Майлардағы қышқылдық
санды анықтау.
1. Кальциферолға сапалық реакциялар
2. Токоферолға сапалық реакциялар
3.3. Модуль
бойынша СӨЖ
№1модуль
1. Ұлпалардан ақуызды бөлу және тазалау әдістері.
2. Ақуыздарға тән түрлі-түсті реакциялар.
3. Фермент қатысуындағы активтендіру энергиясының өзгеруі.
4. Ферменттерді анықтаудағы негізгі әдіс.
5. Ферменттердің белсендіі орталығы.
6. Ферменттердің практикалық маңызы.
7. Тамақтанудағы көмірсулардың орны.
№2 модуль
1. Нуклеин қышқылдарындағы сутектік
байланыстардың түзілуі және оның маңызы.
2. ДНК молекуласының қос спиралі.
3.
РНК түрлері.
4.
Ақуыз биосинтезіндегі нуклеин қышқылдарының
маңызы.
5. Дәрумендердің ашылу тарихы.
6. В дәруменінің құрылымы
және маңызы.
7. Антидәрумендер.
8. Зат алмасуында гормондардың орны.
9. Үшкарбон циклінің сызбасы.
10. Лимон қышқылының энергетикасы.
11. Гликолиз процесінің сызбасы.
12. Көмірсулардың аэробты және анаэробты ыдырауы.
13. Ағзадағы майлардың ыдырауы кезіндегі өт қышқылдарының
маңызы.
14. Май қышқылдарының a- және
b - тотығуы.
3.4. Модуль
бойынша СӨЖМ
№1 модуль
1. Биохимия пәні және оның міндеттері.
2. Биохимия ғылымын зерттеу әдістері.
3. Ақуыздардың жалпы сипаттамасы және физика-химиялық
қасиеттері.
4. Ақуыздардың кеңістіктегі орналасуы.
5. Ақуыздардың жіктелуі.
6. Ферменттер туралы жалпы түсінік.
7. Ферменттердің жіктелуі және аталуы.
8. Ферменттердің жалпы қасиеттері.
9. Ферменттердің белсенділігін реттеу.
№2 модуль
1. ДНҚ-ның биосинтезі.
2. Ақуыздардың биосинтезі және оны реттеу.
3. Дәрумендер туралы жалпы сипаттама.
4.Дәрумендердің адам тіршілігінде маңызы.
5. Майда және суда еритін дәруменндер.
6.Дәрумендерді қолдану әдістері, химиялық
сипаттамасы.
7. Зат алмасудың (метаболизм) жалпы сипаттамасы: катаболизм, анаболизм.
8. Биомембраналар.
9. Мембраналардың физикалық-химиялық қасиеттері.
10. Энергия алмасуы. Биологиялық тотығу.
11. Тыныс алу тізбегі .
12. Биологиялық тотығудың реттелуі.
13. Катаболизмнің жалпы жолдары.
14. Глюкозаның аэробты және анаэробты жолмен ыдырауы .
15. Гликолиз бен гликогенездің реттелуі.
16 Глюкозаның пентозафосфатық жолмен ыдырауы.
17 Гликогеннің алмасуы .
18 Ағзадағы майлардың биохимиялық маңызы.
19. Майлардың жасуша ішілік тотығуы.
20 Майлардың тотығуы.
21 Майлар метаболизмнің реттелуі.
22.Стероидтардың алмасуы.
23. Аминқышқылдарының алмасуы.
24. Ұлпалардағы аминқышқылдары және олардың
қолданылуы.
25.Трансаминдену реакциялары және осы реакцияларды жүргізудегі
пиридоксальфосфаттың алатын орны.
26. Трансаминаза ферменттерінің белсенділігін анықтаудың
клиникалық маңызы
27.Тотығып дезаминдену реакциялары.
28. Ағзадағы аммиакты залалсыздандыру жолдары.
29. Кейбір аминқышқылдарының алмасу ерекшеліктері.
30. Нуклеотидтердің алмасуы Нуклеин қышқылдарының қорытылуы
және сіңірілуі.
31. Гормондар. Химиялық құрамы. Биосинтезі. Гормондардың
бөлінуінің реттелуі.
32. Реттеуші жүйелердің шекарасы. Гормондардың
метаболизмдегі қызметі.
33. Гормондардың жіктелуі
34. Гормондардың синтезі және секрециясын реттеу
35. Зат алмасу реттеудегі гормондардың атқаратын қызметі.
36. Глюкогон немесе инсулин.
37. Тұз-су алмасуының реттелуі , кальций және фосфаттардың
алмасуы.
38. Қанның ақуыздық және ферменттік құрамы.
Эритроциттер биохимиясы.
39. Гемоглобин синтезі және
ыдырауы.
3.5 Курстық
жұмыс
Оқу жоспарында қарастырылмаған
3.6 Жеке
тапсырмалар тақырыптары бойынша жеке тапсырмалар
№1 модуль
1. Берілген тақырып бойынша реферат дайындау.
2. Өз бетінше 20 сұрақ дайындау
3. Қаралған тақырып бойынша мәселелі жағдайды
ойлап табу.
№2 модуль
Көрсетілген тақырыптардан макеттер дайындау.
1. ДНҚ құрылысы
2.Жасушаның құрылысы
3. Ақуыздың құрылымдары
4. РНҚ құрылысы.
4.1
Кестелер тізімі
10.
Үшкарбон қышқылдарының циклі.
11.
Гормондардың жіктелуі.
12.
Три глицеридтер және майлы қышқылдардың
құрылыстары.
13.
Дәрумендер құрылысы.
14.
Антибиотиктердің жіктелуі.
4.2
Әдебиеттер мен оқу құралдары
А. Негізгі әдебиеттер:
4. Малер
Г., Кордис Ю. Основы биологической химии. Под.ред. А.А. Баева и Варшавского
Я.М. М.Мир.,1970ж.
8. Булабаева Э.Ж., Туркеева Э.М.
Биохимия пәнінен лабораториялық
сабақтарға арналған әдістемелік нұсқау,
Шымкент, 2004ж.
9. Викторов Д.П. Малый практикум
по биохимии, М.,1983г.
Ә. Қосымша әдебиеттер:
9. Кенесарина Н. Өсімдіктер
физиологиясы және биохимия негіздері, Алматы 1988ж.
Оқу жұмысының бағдарламасына енгізілетін өзгертулер
1.
![]()
2.
3.
Оқу жұмысының бағдарламасы
кафедра мәжілісінде қаралып, талқыланды.
Хаттама № « » 2006 жыл.
![]()
![]()
Кафедра меңгерушісі: Кедельбаев
Б.Ш.
Енгізілетін өзгертулер келісілді
Институт директоры:
Сабырханов Д.С.
« » 2006 жыл.
![]()
![]()
АӨИА төрағасы:
Приходько Н.А.
« » 2006 жыл.
![]()
![]()